محمّد بن محمّد رضا بن إسماعيل بن جمال الدين القمي « 1 » عالم جليل ، و مفسّر نبيل ، و محدّث كامل ، و متبحّر فاضل ، كشّاف دقائق المعانى بفكره الثاقب ، و نقّاد جواهر الحقائق برأيه الصائب ، صاحب تفسير كنز الدقائق « 2 » در چهار مجلد . و اين تفسير احسن تفاسير و اجمع و اتم از همه است و انفع است از تفسير صافى و نور الثقلين . از خداوند عالم مسألت مىنمايم كه وادارد يكى از اهل خير را كه اين كتاب شريف را طبع نمايد تا نسخه‌اش منتشر و نفعش عام گردد . و اين عالم جليل از شاگردان علّامه مجلسى رحمه اللّه است و علّامهء مذكور ثناى بليغى از او و از تفسير او نموده و او را اجازه داده « 3 » ، و نيز از مؤلفات اوست كتاب بزرگى در اعمال سنه به فارسى و رساله‌اى در احكام صيد و ذباحه و تعليقاتى بر تفسير زمخشرى الى غير ذلك . و ظاهرا محمد بن رضا القمى صاحب شرح منظومه موسوم به نجاح المطالب « 4 » ، كه قبل از اين ، از « مل » نقل شد ، همين شيخ جليل باشد .

--> ( 1 ) . دربارهء ترجمه وى ر . ك : روضات الجنّات ، ج 7 ، ص 110 ؛ اعيان الشيعه ، ج 9 ، ص 407 ؛ ريحانة الادب ، ج 5 ، ص 320 ؛ الذريعه ، ج 18 ، ص 15 ، ج 12 ، ص 151 و 152 ، ج 13 ، ص 145 ، ج 2 ، ص 363 و ج 23 ، ص 136 ؛ معجم المؤلفين العراقيين ، ج 11 ، ص 215 ؛ امل الآمل ، ج 2 ، ص 272 ؛ بحار الأنوار ، ج 105 ، ص 100 ؛ تراثنا « عدد رابع » سال اول ، ص 158 ؛ گنجينهء دانشوران ، ص 134 ؛ مقدمهء تفسير او به قلم آقاى درگاهى ؛ الفيض القدسى ؛ رياض العلماء ، ج 5 ، ص 104 ؛ الكواكب المنتثره فى القرن الثانى بعد العشره ( مخطوط ) ، ص 169 ( 2 ) . اين تفسير ارزشمند اخيرا به همّت آقاى حسين درگاهى تحقيق و توسط وزارت فرهنگ ارشاد اسلامى به چاپ رسيده است ( 3 ) . گرچه محدّث قمى و سيد الاعيان سيد محسن امين و شيخ آغا بزرگ تهرانى - رضوان اللّه عليهم اجمعين - براى اولين بار او را در عداد شاگردان مجلسى ذكر كرده‌اند ، اما از آن‌جا كه در منابع اسبق از اينها و حتى معاصران با ايشان در مورد شاگردان وى نزد علّامه مجلسى مطلبى وجود ندارد ، علاوه‌براين ايشان متولد و ساكن مشهد بوده و در اصفهان اقامتى نداشته است ، لذا شاگردى ايشان نزد علّامه قابل تأمل است و مجاز بودن او از مجلسى رحمه اللّه نيز نخستين بار توسط ميرزا حسين نورى قدس سرّه در الفيض القدسى مطرح شده ، درحالىكه نه در اجازات بحار ديده شده و نه معاصران او چون صاحب امل الآمل و رياض العلماء و . . . از او ذكرى به ميان آورده‌اند . بنابراين مىتوان گفت مجاز بودن ايشان از علّامه مجلسى استظهار محدّث نورى از تقريظى است كه علّامه بر تفسير گرانسنگ كنز الدقائق دارد ، درحالىكه از اين تقريظ اين امر استفاده نمىشود . ر . ك : مقدمه تفسير كنز الدقائق ( 4 ) . انجاح المطالب با تحقيق سيد حسينى در مجله وزين تراثنا « عدد رابع » سال اول ، از صفحهء 209 - 218 به چاپ رسيده است